Pompeii in 2010

We hebben kranten, gratis dagbladen, boeken, weblogs, nieuws-sites, ebooks en twitter (en dan zal ik nog wel wat vergeten zijn). Iedereen schreeuwt om aandacht, in alle denkbare vormen. De mens van 2010 maakt zijn mening kenbaar op de manier die 'm zint en waar en wanneer 't hem of haar belieft.

Terug naar het  jaar 79 na Christus. In de opgegraven stad Pompeii zijn talloze graffito's aangetroffen op muren van huizen, in woningen die als bordeel werden gebruikt, en zo voort. Ook verkiezingsposters werden op muren geschreven. De technologie is veranderd, maar de drang om te publiceren niet. We naderen nu in Nederland de gemeenteraadsverkiezingen.
In Pompeii werd dit thema teruggevonden op vele muren: "Kies Popidus Secundus als ediel, (= Romeins magistraat) een voortreffelijke jongeman". En elders schrijft iemand bij een andere affiche: "Als je zo laaghartig bent om dit uit te wissen, hoop ik dat je iets akeligs oploopt". (noot 1)
Dus zelfs bedreigingen en onbeschoftheden (kijk eens bij reacties op de website van De Telegraaf en Geen Stijl) zijn niet alleen iets van déze tijd.

In de trein van Utrecht naar Groningen (treinstel 4215) trof ik vanmiddag op de deur van het toilet deze uitgebreide en zwierig geschreven graffito aan:

De camera in mijn telefoon kon helaas niet een compleet beeld maken van de tekst. Voor je gemak hierbij de tekst in woorden:

Vrijheid begint waar de islam eindigt. Echt wel!
De islam kun je vergelijken met politicus G.W.
Gelijkennis o.a. dominant en slecht.
Als Wilders een moslim was was hij zeker van een Iraanse Ayatollah kaliber.
Weg met de islam!
Weg met Geert Wilders!

De inhoud van deze uitgebreide mededeling is ongenuanceerd, zoals dat hoort bij graffiti.
Toch werd ik vrolijk van. Hier was een individu aan de gang die een mening schreef omdat hij gelezen wilde worden. En als 't niet kan via een boek, weblog, twitter, dan maar gekalkt op een muur of een wc-deur.

De mensheid is in tweeduizend jaar niet zo héél veel opgeschoten, concludeer ik. En dat vind ik op een of andere manier een hele geruststelling.

(1): Mary Beard: Pompeii, het dagelijks leven in een romeinse stad. Pag. 248-249. ISBN 978-90-253-6418-2

Scannen van boeken: een heilloze weg

Vandaag presenteerde de respectabele Koninklijke Bibliotheek het plan voor de digitalisering van alle Nederlandstalige publicaties sinds 1470. Alle boeken, tijdschriften en kranten worden dan via internet toegankelijk. In 2013 moeten zo'n 73 miljoen pagina's zijn gescand, zo'n 10 procent van het totaal. Daaraan besteedt de KB ongeveer drie miljoen euro. En in 2030 moeten 600 miljoen pagina's zijn gescand. Dit meldt de NRC vandaag.

Wat een diep bedroevende zaak! Alle boeken digitaal en via Internet beschikbaar te hebben  lijkt een democratische daad te zijn van groot cultureel belang. Lijkt.
Een paar argumenten waarom dit niet zo is:

• het scannen van oude boeken (van vóór de 18e eeuw) lijkt werken "toegankelijk" te maken, maar deze zijn echter uitsluitend door specialisten te lezen of te begrijpen. De doorsnee internetter heeft daar helemaal niets aan;
• het scannen zelf zal, gezien de hoeveelheid, ongetwijfeld slordig worden uitgevoerd (bij voorbeeld in derdewereldlanden) waardoor het werk, eenmaal gescand, waardeloos wordt. Ik geef hier onder zo voorbeelden van;
• de toegankelijkheid van deze enorme berg informatie zal veel te wensen over te laten. Alleen het beschikbaar stellen van boeken als pdf of op het beeldscherm brengt nog geen orde en betekenis aan. Voor bijzondere boeken zal altijd een deskundige bibliothecaris of archivaris nodig zijn die kennis en inzicht heeft over het betreffende corpus van boeken over dit vakgebied.

Google Books is al een paar jaar bezig om "alle boeken in de wereld" te scannen. Afgezien van het feit dat hen dit nooit zal lukken, is hetgeen ze tot nu toe gepresteerd hebben buitengewoon slecht. Ik zoek weleens in Google Books, bij voorbeeld om een 18e of 19e eeuws boek te vinden waarin ik geïnteresseerd en dat in het origineel een vermogen kost.
Huiver en lach.

Het boek Pompeiana van William Gell, oorspronkelijk gepubliceerd in 1817-1818, was het eerste uitvoerige engelstalige boek over Pompeii. Google Books heeft tientallen, willekeurig gekozen, edities van zijn boek ingescand. Hele boeken, halve boeken. Geen enkele duiding. Een wirwar aan titels.
Toen ik na lang zoeken en klikken meende het oorspronkelijke werk gevonden te hebben, kwam ik ondere andere dit tegen (en ik zou van deze en andere werken tientallen andere voorbeelden kunnen geven):

* een half omgeslagen bladzijde, waardoor de illustratie op de volgende pagina aan het zicht ontrokken wordt (klik op de plaatjes voor een vergroting):

En deze dan, de Indiase (of weet-ik-veel-waar-die-vandaan-kwam) was net te langzaam bij het scannen van deze pagina:

Zijn harige vingers staan in het boek waar mijn interesse naar uit ging en dat nu totaal onbruikbaar is.
Wie zou er nou in een antiquariaat een boek willen kopen waar de resten van de vorige gebruiker nog  zichtbaar zijn? Wie wil een boek lezen waarin bladzijden ontbreken?
Getver, jakkes. Bij Google Books en straks ook bij onze Nationale Bilbiotheek is het allemaal mogelijk. Gratis.
Weet je waarom gratis gratis heet? Omdat het voor niets is. Het is niets geweest en het zal nooit iets worden.

Het enige dat er toe doet is het eigenlijke ding, het boek. Fysiek contact. Dimensies, vorm, geur. Bladeren. Toevalligheden vinden. Verrassingen. Wat boeken betreft ga ik nooit digitaal, over mijn lijk!

Shoppen

Het was een miezerige zaterdag. Ik was vroeg opgestaan en had, vóór de regen uit, de weekendboodschappen gedaan. Na het uitlezen van 'De dwaze eilanden' van Gerrit Jan Zwier -- een schrijver die ik pas onlangs ontdekte en waar ik beslist geen spijt van heb -- lag een lege zaterdagmiddag in het verschiet. Wat te doen? Ik had een paar recensies van boeken gelezen die me wel wat leken maar die ik toch eerst even wilde doorbladeren. Dan heb je niks aan een elektronisch winkelmandje. Maar om nu 5 kilometer door regen en wind te gaan fietsen naar Waanders leek me geen aantrekkelijk idee.

Opeens zag ik het licht: een taxi! Verdomd: taxi's kun je ook gebruiken om te gaan shoppen, het hoeft helemaal geen verantwoord doel te hebben! Even later hield een in driedelig grijs gestoken heer de deur van zijn grijze Mercedes voor mij open en beschaafd keuvelend zoefden we in een kwartiertje naar het centrum van de stad waar hij mij vlak bij de boekhandel afzette (in slechts één betekenis van het woord).

Ik maakte wat calculaties in mijn hoofd. Behalve de boeken die ik wilde doorbladeren bij Waanders was ik ook nog op zoek naar mahoniehouten brievenbakjes en sokken en onderbroeken en nu ik toch in de stad was kon ik eigenlijk ook wel even langs bij de ECI om daar aan mijn lidmaatschapsverplichting te voldoen. De berekeningen wezen uit dat de volgorde Aurora (kantoorboekhandel), ECI, C&A en tot slot Waanders zowel mijn voeten zouden sparen als het draagvermogen van mijn armen.

De resultaten van een middagje shoppen:

Aurora

Ooit had ik ze er gezien maar nu waren ze er niet meer. Geen (mahonie)houten brievenbakjes. Dat was lekker licht sjouwen! Een speurtocht naderhand op internet leverde ook niks op.

ECI

Ik heb 60% iets met Nooteboom. (N)óoit krijgt hij de Nobelprijs voor literatuur, maar dit is een fraaie uitgave van De omweg naar Santiago (398 pgs.): gebonden, voorzien van veel foto's en een personen- en plaatsnamenregister. Hierdoor kun je gemakkelijk te hooi en te gras lezen en dat maakt Nooteboom 30% beter, zodat hij daarmee op 80% komt.

C&A

Relax! zeggen de onderbroeken, relax! Dat was ik nou net van plan vandaag...

Waanders

Ik ben dol op rekenen. De klassieker De man die kon rekenen werd onlangs aardig besproken in De Pers. Doorbladerend vond ik het nogal zo-zo, maar er zit vast genoeg in om mijn getallengekte te prikkelen.
De Engelse classica Mary Beard schreef een veel bejubelde alledaagse historie van Pompeii (458 pgs.), een stad in as die ik 2 jaar geleden bezocht en waar ik verbijsterd vandaan kwam. En het Excel boek heb ik nodig voor mijn tomeloos gereken, dit was de beste die ze er hadden.

En zo kwam aan mijn middagje shoppen een einde. Door de regen sjouwde ik met 3 plastic tassen naar de andere kant van de binnenstad, naar de bushalte bij de Mediamarkt . Want nog een keer vijftien euro voor een taxi: hé, ik ben toch niet gek!