Scannen van boeken: een heilloze weg

Vandaag presenteerde de respectabele Koninklijke Bibliotheek het plan voor de digitalisering van alle Nederlandstalige publicaties sinds 1470. Alle boeken, tijdschriften en kranten worden dan via internet toegankelijk. In 2013 moeten zo'n 73 miljoen pagina's zijn gescand, zo'n 10 procent van het totaal. Daaraan besteedt de KB ongeveer drie miljoen euro. En in 2030 moeten 600 miljoen pagina's zijn gescand. Dit meldt de NRC vandaag.

Wat een diep bedroevende zaak! Alle boeken digitaal en via Internet beschikbaar te hebben  lijkt een democratische daad te zijn van groot cultureel belang. Lijkt.
Een paar argumenten waarom dit niet zo is:

• het scannen van oude boeken (van vóór de 18e eeuw) lijkt werken "toegankelijk" te maken, maar deze zijn echter uitsluitend door specialisten te lezen of te begrijpen. De doorsnee internetter heeft daar helemaal niets aan;
• het scannen zelf zal, gezien de hoeveelheid, ongetwijfeld slordig worden uitgevoerd (bij voorbeeld in derdewereldlanden) waardoor het werk, eenmaal gescand, waardeloos wordt. Ik geef hier onder zo voorbeelden van;
• de toegankelijkheid van deze enorme berg informatie zal veel te wensen over te laten. Alleen het beschikbaar stellen van boeken als pdf of op het beeldscherm brengt nog geen orde en betekenis aan. Voor bijzondere boeken zal altijd een deskundige bibliothecaris of archivaris nodig zijn die kennis en inzicht heeft over het betreffende corpus van boeken over dit vakgebied.

Google Books is al een paar jaar bezig om "alle boeken in de wereld" te scannen. Afgezien van het feit dat hen dit nooit zal lukken, is hetgeen ze tot nu toe gepresteerd hebben buitengewoon slecht. Ik zoek weleens in Google Books, bij voorbeeld om een 18e of 19e eeuws boek te vinden waarin ik geïnteresseerd en dat in het origineel een vermogen kost.
Huiver en lach.

Het boek Pompeiana van William Gell, oorspronkelijk gepubliceerd in 1817-1818, was het eerste uitvoerige engelstalige boek over Pompeii. Google Books heeft tientallen, willekeurig gekozen, edities van zijn boek ingescand. Hele boeken, halve boeken. Geen enkele duiding. Een wirwar aan titels.
Toen ik na lang zoeken en klikken meende het oorspronkelijke werk gevonden te hebben, kwam ik ondere andere dit tegen (en ik zou van deze en andere werken tientallen andere voorbeelden kunnen geven):

* een half omgeslagen bladzijde, waardoor de illustratie op de volgende pagina aan het zicht ontrokken wordt (klik op de plaatjes voor een vergroting):

En deze dan, de Indiase (of weet-ik-veel-waar-die-vandaan-kwam) was net te langzaam bij het scannen van deze pagina:

Zijn harige vingers staan in het boek waar mijn interesse naar uit ging en dat nu totaal onbruikbaar is.
Wie zou er nou in een antiquariaat een boek willen kopen waar de resten van de vorige gebruiker nog  zichtbaar zijn? Wie wil een boek lezen waarin bladzijden ontbreken?
Getver, jakkes. Bij Google Books en straks ook bij onze Nationale Bilbiotheek is het allemaal mogelijk. Gratis.
Weet je waarom gratis gratis heet? Omdat het voor niets is. Het is niets geweest en het zal nooit iets worden.

Het enige dat er toe doet is het eigenlijke ding, het boek. Fysiek contact. Dimensies, vorm, geur. Bladeren. Toevalligheden vinden. Verrassingen. Wat boeken betreft ga ik nooit digitaal, over mijn lijk!