Een nauwelijks te bevatten verlies

Ik heb vandaag de herdenkingsdienst voor Gerrit Komrij op de treurbuis gezien. Ik heb gehuild. Vergelijkingen hebben geen zin, maar het deed me zeker zo veel als het overlijden van Boudewijn Büch in 2002.

Beide schrijvers overleden véél te vroeg en totaal onverwacht, dat is de overeenkomst. Verschil is dat Büch na zijn dood werd neergesabeld door hele en halve mongolen omdat hij delen van zijn leven geromantiseerd had (of zou) hebben. En Komrij is nu al opgehemeld....
Zowel BB als Komrij waren ongelooflijke veelschrijvers, op verschillend terrein. Ik acht beide hoog, heel hoog.

Wat iedereen van Komrij zou moeten leren is dat je nooit een blad voor de mond moet nemen. Het vermogen dat Gerrit had om vileine kritiek te leveren en tegelijkertijd een aardig en lief mens te zijn is een voorbeeld voor iedereen.

Wat moet ik nog meer zeggen? Ik heb hem vandaag herdacht door een klein altaartje met enkele (niet geheel onwillekeurig gekozen) titels plus een kaarsje voor hem neer te zetten.

 

Hieronder foto's uit de herdenkingsdienst: Gerrit in zijn werkkamer.

Gerrit Komrij zal nooit geëvenaard worden. Er lopen simpelweg niet voldoende briljante mensen rond die die rol op zich zou kunnen nemen.

Ruw wakker worden

Deze slapende blogger werd vanochtend kort voor vijf uur wakker en gewoontegetrouw checkte hij het laatste nieuws op zijn iPhone.

Wat een vreselijk nieuws, nauwelijks nog te bevatten voor mij: deze storm in de Nederlandse letteren, die overal was, die duizenden publicaties op zijn naam heeft staan, is gaan liggen. Zo vroeg, zo onaf.....

Over leven

Zoals Sander van Hoorn in reactie op mijn vorige blog opmerkte is er hier verrassend weinig activiteit de laatste maanden.
Hoewel het me meestal niet aan inspiratie of onderwerpen ontbreekt word ik beperkt door een aantal meer 'urgente' zaken:

• mijn bedrijf heeft te maken met de de eurocrisis, waardoor ik alle zeilen bij moet zetten om overeind te blijven. Dat lukt nu aardig, maar het kost me wel heel veel energie en tijd. Vroeger deed ik thuis, na mijn werkdag op locatie, bijna nooit iets aan mijn bedrijf: nu ben ik er iedere avond ook thuis mee bezig, en tja, dan is er geen tijd meer voor creativiteit!
• als gevolg van mijn scheiding in 2008 moet ik mijn huis verkopen. Wie een beetje het nieuws de afgelopen jaren gevolgd heeft zal het niet onbekend voorkomen waar ik nu tegen aan loop: #huizenprijs dramatisch gezakt #geen bank wil me als MKB-er nog een nieuwe/andere hypotheek verschaffen, etcetera.

Ook dit kost me veel energie en levert bergen frustratie op.

Nee, ik wanhoop niet. Ik denk dat in 2012 alles goed zal komen. Ook al zal ik mijn fraaie huis moeten verlaten en een ander huis zien te vinden voor mezelf en mijn bibliotheek.

Ik heb ook mijn aanschaffingen drastisch moeten verminderen, maar dat is niet zo erg want ik heb nog honderden boeken in de kast staan die er om smeken eindelijk eens gelezen te worden.

Sinds een week verslind ik het autobiografische document van August Willemsen: "Vrienden, vreemden, vrouwen". Al lezend ben ik blij dat ik niet in de jaren 50/60 ben opgegroeid met z'n moeilijke gedoe over seks en relaties. Anderzijds verontrust het me ook wel, want hoewel er een wereld van verschil is tussen 1960 en 2012, blijven sommige dingen nog net zoals het altijd al was: het is uiteindelijk liefde of dood -- om met Gerard Reve te spreken.  In termen van 2012: het is genieten & neuken óf overleven & trekken. Ik vind het niet erg om nog even met het laatste bezig te zijn maar ál te lang zou dit niet meer moeten duren!
Dit boek van August Willemsen is een must read voor iedereen boven de 45. Willemsen overleed overigens in 2007, 71 jaar oud.


3/2 /2012 kleine aanpassingen in de tekst gemaakt om de leesbaarheid te verbeteren.

Jaaroverzicht 1959

"Aan het volk van Nederland,

Het einde van het jaar is bijna gekomen en daarmee is het weer tijd om terug te blikken op het bewogen jaar 1959. Nadat in december 1958 de socialistische ministers waren uitgetreden was er immers alleen nog het rompkabinet met prof. Beel als minister-president.

Op 8 januari hield ik audiënties.
Om 10 uur kwam dr. Drees, gevolgd om 10.30 uur door Hr. en Mevrouw Koot, om 11 uur Prof. Zijlstra en in de middag nog Hr. Plateel.

Donderdag 29 januari ontving ik Minister Cats. De kapper kwam voor Prinses Beatrix, immers zij werd den 31ste 21 jaar en dus meerderjarig. Z.K.H. [Prins Bernhard] overnacht op het Paleis en blijft de hele vrijdag vanwege de wijnproeverij en het diner in de Witte Eetzaal.

Op 12 maart waren er verkiezingen voor de Tweede Kamer en op 14 maart ontving ik van 10 tot 19 uur de leden van het demissionaire kabinet. Een lange formatie begint met veel gesprekken op het Paleis.
Het duurde tot zaterdag 19 mei vooraleer ik het nieuwe kabinet o.l.v. Prof. De Quay kon beëdigen.

Dan waren er dit jaar nog twee staatsie-bezoeken. De eerste betrof van 20 tot 23 mei de Sjah van Perzië, Mohammed Riza Pahlewi en zijn gevolg en van 8 tot 11 juli Koning Boudewijn van België. Beatrix ontving speciaal nog de kapper in verband met het bezoek der Sjah. Zij leek mij veel aandacht te hebben voor de prins van Perzië.

Nog vermeldenswaard is dat H.K.H. Prinses Beatrix op 19 juni toetreedt tot de Johanniterorde. De dag voordien komt de kapper en wij vieren de toetreding tot de orde met een diner op het Paleis."

-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-+-

Tot zover dit 'verslag' van Koningin Juliana. Vanwaar deze bijzondere blogpost? Het zit zo. Afgelopen oktober kwam ik via een veiling in het bezit van de kantooragenda van het jaar 1959 van de hofhouding van Paleis Huis ten Bosch, het werkpaleis van de toenmalige koningin. Bovenstaande plaatjes (op de foto na) komen daaruit.

De agenda staat boordevol interessante inkijkjes in het leven van de koningin en de hofhouding. De agenda fungeert niet alleen om alle belangrijke koninklijke ontvangsten te noteren --en voor te bereiden-- maar ook om bij voorbeeld het ziekteverzuim van de hofhouding bij te houden (zo is ene mejuffrouw Waasdorp wel zo'n 8 keer ziek, opvallend vaak op maandag), de overuren van het personeel en de beloning daarvoor (1 gulden per uur).

Ook wordt allerlei paleiselijk gesjouw genoteerd: kapstokken naar het Paleis op de Dam, maar juist weer 8 tafels daarvandaan,een perzisch tapijt naar de vestibule in Amsterdam, schilderijen voor Rhenen...

Soms wordt het erg druk: op 17 april komen plm. "30 meisjes, leerlingverpleegsters" op bezoek, de dag erna circa 50 personen van de Johanniterorde plus nog een verslaggever van Elsevier. En dan al die kappersbezoeken voor Beatrix, steevast voorzien van de notitie "1 ons koekjes (f 0,75)" of cake...

Ik heb enorm genoten van deze koninklijke agenda en de lezers van deze blog hopelijk nu ook een beetje. Er zit minstens een afstudeerscriptie in, lijkt mij.
Alleen vraag ik mij af waarom deze agenda niet in het Koninklijk Huis Archief zit maar in het mijne. Mocht het K.H. archief geïnteresseerd zijn: u kunt reageren.

Tot slot dit. Elke laatste zaterdag van de maand werd afgerekend met de melkboer (of wie het ook was). Dan vinden we de volgende staatjes:

Vierentwintig kilo suiker in de maand, de Oranjes zijn beslist zoetekauwen!

Ik wens alle lezers een koninklijk 2012. Je hoeft tenslotte niet van koninklijke huize te zijn om een royaal leven te leiden en je de prins te rijk voelen met wie je bent!

Voor dit artikel is dankbaar gebruik gemaakt van het Winkler Prins Boek van het jaar 1960 (over het jaar 1959). De foto van het kabinet De Quay komt daar ook uit. Daar kan geen Google tegenop!

Halverwege honderd

De laatste maanden voor mijn 50^ste verjaardag spoken regelmatig visioenen van aftakeling en ouderdomsongemakken door mijn hoofd.

archief-foto, wél mijn fiets (met het
kabelslot) niet de bewuste dag.

Een paar dagen voor de verjaardag sta ik in de fietsenkelder onder het station van Utrecht te worstelen met mijn fiets waarvan het stuur achter twee andere blijft haken. Een leuke jonge vrouw passeert me en vraagt of ik hulp nodig heb. Ik zeg dat het wel gaat, maar ze grijpt niettemin kordaat in en trekt de belendende fiets opzij zodat ik de mijne eruit krijg. Blij bedank ik haar. Mijn eerste gedachte is ‘wat een aardige behulpzame meid!’ Maar als ik mijn weg vervolg dringt zich opeens een verontrustende tweede gedachte op: ‘wat als ze nou gewoon dacht: laat ik die OUDE man eens helpen?’

Nou ja, vandaag is het zover. De eerste 50 jaar zitten er op!

En nu echt getwitter!

Nee, dit gaat niet over Twitter. Of toch.
Om de eenzaamheid te verdrijven heb ik op 4 augustus een zebravinkenpaartje gekocht alsmede een grote kooi, voer en wat er verder allemaal bij hoort.
Sindsdien zit ik uren te kijken naar het gedrag van de vinkjes: een Darwin is in mij opgestaan. Ik zou er al pagina's over vol kunnen pennen, maar dat zal ik nog maar niet doen.

Eén ding is me al wel opgevallen: die vogeltjes twitteren dat het een lieve lust is! Behalve 's nachts, dan slapen ze zij-aan-zij in een klein voeder-ruifje. Erg schattig. Wanneer ik dan 's morgen de trap afloop en de kooi nader, fluit ik naar ze en dan worden ze wakker. Ze vliegen op, bezetten een van de stokken en beginnen luid te twitteren. En dat gaat bijna de hele dag door.

De twee beestjes zitten elkaar vaak behoorlijk dwars, maar op andere momenten liefkozen ze elkaar (tenminste dat neem ik aan) door bij elkaar in de nek te kroelen of te pikken. Hun ruzietjes zijn interessant en om dat te illustreren heb ik voor het eerst in mijn leven een filmpje gemaakt en op YouTube gezet. Waar een oudere jongere al niet toe in staat is!

Quatorze Juillet

Tot de leukste dingen aan het kijken naar de Tour de France op de TV behoren de beelden die de Franse regie je vanuit de helikopter voorschotelt. De prachtigste kastelen en kerken worden, vaak met een extra rondje rondom, in haarscherpe kwaliteit op het scherm gebracht. Ik zit dan met de pen in de aanslag om de namen van die fraaie locaties te noteren om ze daarna op internet verder te onderzoeken.
Zo zag ik een paar dagen geleden het Chateau de Mauriac.

Eenmaal gegoogeld bleek dat dit fraaie 15e-eeuwse kasteel het domein is van de Franse schilder Bernard Bistes. Totaal onbekend deze man, niet eens in Wikipedia te vinden (ook de Franse niet) maar oh, wat heeft hij een leuk optrekje. Zoals deze salon grande:

of zijn slaapkamer:

Hier gaat mjin hart sneller van kloppen., dat wil ik ook! (Zo wonen bedoel ik.)
Een bibliotheekfoto heb ik niet gezien. Misschien heeft de ringbaardman geen boeken (wat ik betwijfel) of wilde hij geen foto ervan op zijn website.

Hoe het ook zij, mijn fantasie is geprikkeld. Ergens in mijn leven moet ik iets verkeerd gedaan hebben waardoor ik (middelmatig schrijver, kleine verzamelaar en doorsnee ondernemer) me geen eigen kasteel kan veroorloven. Ik ga proberen dat alsnog recht te zetten. Bistes is vanaf nu nu mijn voorbeeld. Waar kijken naar de Tour niet toe kan leiden!

Tot slot
Vanaf zaterdag heb ik maar liefst twee hele weken vakantie. Jammer dat net nú de depressie-pleuris is uitgebroken over Nederland. Je kunt overal in Europa zijn waar het om mooi weer gaat behalve in ons vlakke land.

Ik sta open voor advies waar ik (goedkoop) naar toe kan gaan tussen 20 en 27 juli zodat ik nog wat zonnestralen op mijn bleke huid kan krijgen en een zomer-depressie kan voorkomen.

Alle hulp is welkom!

Heere Heeresma

Gisteren ontvlood ons weer een Neêrlands schrijver. Op de gezegende leeftijd van 79 jaren ging Heere Heeresma heen. Zijn dood haalde zondagmorgen het radionieuws en wat kranten, maar groot werd het nieuws niet.

Toch is er bijna geen Nederlands auteur waar ik zóveel plezierige momenten aan heb beleefd als HH. Zijn roman Han de Wit gaat in ontwikkelingshulp wordt door velen die het kunnen weten beschouwd als een naoorlogs meesterwerk. Ik vond het 'behoorlijk deprimerend', óók een compliment.
De plezierigste momenten beleefde ik echter aan een heel ander boek: Een hete ijssalon. Dit boek verscheen in 1982 voor het eerst en bestaat uit een verzameling pornografische verhalen. Ik vond het in 1983 in de slaapkamer van een zus waar ik tijdelijk logeerde. Het was een zeer gelezen exemplaar, mag ik wel zeggen, en ik las het met veel adem uit. Ik was 23.

Op 24 juli 1996 kocht ik zelf een exemplaar en sindsdien ligt het in mijn nachtkastje, waar het nog regelmatig uitkomt. Need I say more?

achterflap

Heere Heeresma was een rebel. Een vrijgevochten vent. En dus werd hij verguisd, want zo gaat dat in Nederland. "Wilt u alsjeblieft geen afwijkend gedrag vertonen a.u.b.? Daar kunnen wij namelijk niet tegen, dankuwel."
Het lafhartige artikel op wikipedia.nl (zie hier) is een complete aanfluiting. Dat er honderdduizenden pornografische boeken van HH verkocht zijn (en dat hij daar waarschijnlijk het meest aan verdiende) wordt niet genoemd. Als ik zin krijg zal ik dit artikel eens flink opschudden.

Je begrijpt dus wel dat ik hield van Heere Heeresma. Er is veel interessants over hem te zeggen, ook op uitgeefgebied. Zo schreef hij zelf de uiterst lovende flapteksten op zijn boeken, werden allerlei uitgeversdetails (aantal drukken enzovoort) veranderd en werden mystificaties opgeworpen. Prachtig!

Dat hij moge rusten in vrede.
Ik ben zelf echter nog niet klaar met de manier waarop HH wordt mis gerepresenteerd. Gezien het plezier dat ik aan zijn werk beleefde voel ik me verplicht wat corrigerende voetnoten in de geschiedenis van zijn werk te maken. U hoort nader.

geschreven op de eerste tropische dag van 2011: een waarlijk hete ijssalon!

De wereld gezien in 1300

Op 24 april 2010 ontving ik een brochure van The Folio Society waarin ze hun nieuwste productie voorstelde: een limited edition van de Hereford Mappa Mundi (wereldkaart).
Nachten lang lag ik er over te dromen, maar ik kon me deze uitgave niet permitteren en zette het uit mijn hoofd. Dacht ik. Want af en toe zocht ik de brochure weer op (ik heb mappen vol met dit soort dingen), liet mijn ogen verlekkerd over de foto's dwalen en las de teksten nog eens.

Na 361 nachtjes slapen hakte ik eindelijk de knoop door en bestelde hem. Twee omstandigheden gaven de doorslag: ten eerste dat ik er tien maanden over mag doen om hem te betalen en ten tweede dat ik vond dat ik de uitdrukking 'er nog eens paar nachtjes over slapen' voldoende letterlijk had genomen.

En zo arriveerden twee pakketten uit London, zoals jullie hebben kunnen zien. Hier is de Hereford Mappa Mundi, opgehangen in mijn woonkamer.

In de middeleeuwen werden veel van dit soort kaarten gemaakt. Alleen Europa, Afrika en Azië waren nog bekend en de wereld werd voorgesteld als een cirkel met Jeruzalem aan de top of in het centrum van de kaart die altijd georiënteerd was naar het oosten -- het oosten is dus de bovenkant van de kaart.
Deze mappa mundi, gemaakt rond 1300 in het fraaie Engelse Hereford is een van de weinige die de eeuwen heeft doorstaan en tegelijk ook de grootste: 158 x 133 cm. (Je kunt het origineel bewonderen in de Hereford Cathedral).

De Folio Society heeft een facsimile editie gemaakt van deze door de eeuwen heen sterk vervuilde en verkleurde kaart. Om productietechnische redenen hebben ze hem iets verkleind, tot 143 x 121 cm, maar dat is nog altijd indrukwekkend groot. Hij is gedrukt op Neobond, een papiersoort met eigenschappen van perkament met een extra drukgang om het metallic goud op te brengen. Daarna is de kaart handmatig uitgesneden en geplakt op donkerblauw canvas.

Twee latten van eikenhout (van bomen gerooid in de bossen van Herefordshire -- details die een boekengek nog gekker maken) vormen het ophangsysteem.
Zo'n kaart stuur je natuurlijk niet in een ordinaire koker op maar je laat er een speciale houten kist voor maken. Anderhalve meter lang, van binnen bekleed met een bordeauxrood fluweel.

Tot zover de uiterlijkheden (waar ik uiteraard erg gevoelig ben).

Maar wat heb je nu eigenlijk aan zo'n 'kaart' die bol staat van onleesbare inscripties in Latijn, oud-Engels en Frans en onbegrijpelijke tekeningetjes?

Dan heb je duiding nodig, en daar is voor gezorgd.

Bij de mappa horen twee boeken, ieder voor zich fraai in buckram gebonden en voorzien van leeslint(en) en een slipcase. Deel 1 betreft de inleiding over de geschiedenis van de kaart met foto's en een uitgebreide uitleg die alles in z'n historische context plaatst:

Maar om echt te weten wat elk 'dingetje' op de kaart voorstelt moet je deel 2 ter hand nemen, het commentaar (Scott D. Westrem: The Hereford World Map: A Transcription and Translation of the Legends With Commentary, editie 2010). In 536 pagina's worden alle 1092 inscripties en tekeningen die op de kaart staan uitgelegd. Aan de hand van foto's die voorzien zijn van nummers kun je elk detail terugvinden.

Hiermee gaat deze middeleeuwse kaart pas écht leven! Ik heb er al uren mee doorgebracht en ben al veel te weten gekomen over hoe men zich rond 1300 de wereld voorstelde.

De Mappa Mundi is met stip binnen gekomen in mijn top 5 van mooiste bezittingen. Niet alleen mooi om naar te kijken, maar ook buitengewoon intrigerend om over te lezen, te bestuderen en nog vele jaren van te genieten.

Wat nu weer?

Ik heb jullie gehoord: er komt weer een bijdrage, hopelijk dit weekend. En het gaat over dit pakket:

Een doos van anderhalve meter lang en nog een kleinere doos... En wat een hoop stickers zitten er op! Nog een paar nachies slapen, dan pakken we uit.